Dla wielu osób przystanek autobusowy jest po prostu częścią codzienności. Kilka kroków, spojrzenie na tablicę, rozpoznanie numeru linii i wejście do pojazdu. Wszystko trwa chwilę i wydaje się oczywiste.
21 maja w Katowicach postanowiliśmy na moment zatrzymać ten automatyzm.
W ramach kampanii społecznej „GZM bez wykluczeń” współorganizowaliśmy wydarzenie „Dzień w butach pasażera z niepełnosprawnością”. Chcieliśmy w prosty sposób pokazać problemy, z którymi osoby niewidome, słabowidzące i głuchoniewidome spotykają się podczas zwykłego korzystania z transportu publicznego.
Uczestnicy wydarzenia, korzystając z białych lasek i mając zasłonięte oczy, próbowali odnaleźć właściwe stanowisko przystankowe, rozpoznać odpowiedni autobus i dotrzeć do miejsca wejścia do pojazdu. Ćwiczenie odbywało się w realnej przestrzeni miasta, przy ruchliwym przystanku przy ul. Sokolskiej w Katowicach.
W wydarzeniu udział wzięli między innymi przedstawiciele Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, Zarządu Transportu Metropolitalnego, PKM Katowice, MOPS Katowice oraz radni Rady Miasta Katowice.
Nie zależało nam na symbolicznym geście ani krótkiej „symulacji niepełnosprawności”. Chodziło o spokojne doświadczenie sytuacji, w której człowiek przestaje być pewny, gdzie właściwie stoi, jaki autobus nadjeżdża i czy znalazł odpowiednie drzwi pojazdu.
Po zakończeniu doświadczenia wielu uczestników mówiło otwarcie, że samodzielne odnalezienie właściwego autobusu okazało się znacznie trudniejsze, niż wcześniej przypuszczali. Rozmawialiśmy o orientacji w przestrzeni, czytelności informacji pasażerskiej i o tym, jak często transport publiczny opiera się dziś na założeniu, że pasażer „po prostu sobie poradzi”.
Dla nas szczególnie ważne było to, że rozmowa po wydarzeniu nie koncentrowała się wyłącznie na procedurach i formalnych wymaganiach. Pojawiła się przestrzeń do spokojnej dyskusji o codziennym doświadczeniu pasażerów oraz o tym, że dostępność transportu publicznego nie powinna zależeć od przypadku, znajomości konkretnego miejsca ani pomocy innych osób.
„GZM bez wykluczeń” to kampania społeczna dotycząca dostępności transportu publicznego w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.
Kampanię współtworzymy ze Stowarzyszeniem Aktywności Obywatelskiej Bona Fides oraz Fundacją Civica. Zwracamy uwagę na potrzebę tworzenia jednolitego, przewidywalnego i zrozumiałego systemu transportu publicznego w całej Metropolii.
Na stronie kampanii opublikowaliśmy postulaty dotyczące standardów dostępności transportu publicznego, obejmujące między innymi kwestie informacji pasażerskiej, rozpoznawania pojazdów, funkcjonowania przystanków, przesiadek oraz przewidywalności całego systemu podróżowania.
Więcej informacji o kampanii znajduje się na stronie: gzmbezwykluczen.pl.