Rzecznictwo na rzecz osób głuchoniewidomych jest jednym z głównych obszarów działalności Fundacji Transgresja. Zabiegamy o właściwe rozpoznanie ich sytuacji w prawie, systemach wsparcia, usługach publicznych oraz działaniach instytucji państwowych i samorządowych.
Głuchoniewidzenie nadal zbyt często pozostaje niewidoczne w przepisach, statystykach, procedurach i debacie publicznej. Potrzeby osób głuchoniewidomych bywają rozpatrywane oddzielnie jako problemy osób z niepełnosprawnością wzroku albo słuchu. Takie podejście nie uwzględnia konsekwencji jednoczesnego ograniczenia obu tych zmysłów, w tym barier w komunikacji, dostępie do informacji, orientacji i samodzielnym poruszaniu się.
W części działań podejmujemy również problemy dotyczące innych osób z niepełnosprawnościami, szczególnie wtedy, gdy wynikają one z tych samych przepisów, procedur lub sposobu organizacji usług. Pozwala to pokazywać zarówno specyficzne doświadczenia osób głuchoniewidomych, jak i szersze konsekwencje niedostępnych rozwiązań.
Rzecznictwo oparte na doświadczeniu
Nasze działania wynikają z bezpośrednich doświadczeń osób z niepełnosprawnościami. Nie ograniczamy się do analizy deklaracji, regulaminów i dokumentów. Sprawdzamy również, jak określone rozwiązania działają w praktyce oraz jakie skutki wywołują w codziennym życiu.
Zbieramy informacje od użytkowników, prowadzimy monitoring, testujemy usługi i rozwiązania, analizujemy przepisy oraz korespondencję instytucji. Na tej podstawie przygotowujemy raporty, stanowiska, rekomendacje i pisma kierowane do władz oraz podmiotów odpowiedzialnych za konkretne obszary.
Koncentrujemy się na problemach, których nie da się rozwiązać wyłącznie poprzez indywidualne wsparcie. Często wynikają one z konstrukcji przepisów, sposobu organizacji usług, pomijania dostępności na etapie projektowania albo podejmowania decyzji bez udziału osób, których te decyzje dotyczą.
Obszary naszych działań
Jednym z najważniejszych kierunków naszego rzecznictwa jest uznanie głuchoniewidzenia za odrębną niepełnosprawność. Podejmujemy również działania dotyczące sposobu orzekania o niepełnosprawności, dostępu do odpowiedniego wsparcia i komunikacji oraz uwzględniania osób głuchoniewidomych w pracach organów doradczych, zespołów i instytucji publicznych.
Zajmujemy się dostępnością transportu zbiorowego, infrastruktury publicznej, informacji, usług cyfrowych i kultury. Analizujemy między innymi rozwiązania stosowane w pojazdach, na przystankach, dworcach, przejściach dla pieszych, stronach internetowych oraz w aplikacjach mobilnych.
Podejmujemy także tematy, które na pierwszy rzut oka nie są kojarzone z niepełnosprawnością, ale mają bezpośredni wpływ na możliwość samodzielnego wykonywania codziennych czynności. Dotyczy to między innymi segregacji odpadów, dostępności pojemników oraz funkcjonowania systemu kaucyjnego.
Zwracamy uwagę nie tylko na istnienie formalnych wymagań, lecz także na to, czy konkretne rozwiązanie można odnaleźć, rozpoznać, zrozumieć i samodzielnie wykorzystać. Oceniamy również, czy sposób organizacji usługi nie przenosi odpowiedzialności za brak dostępności na osobę z niepełnosprawnością.
Raporty
Raporty Fundacji Transgresja opisują wyniki badań, monitoringów, obserwacji i testów użytkowych. Dokumentujemy w nich konkretne bariery, ich konsekwencje oraz możliwe sposoby rozwiązania problemów.
Raporty zawierają wnioski i rekomendacje skierowane do instytucji odpowiedzialnych za dane rozwiązania. Mogą dotyczyć zarówno jednego miasta, organizatora usług lub systemu, jak i problemów występujących w całym kraju.
Publikujemy je po to, aby uporządkować zebrane informacje, udokumentować doświadczenia użytkowników i stworzyć podstawę do dalszych działań. Raport może prowadzić do wystąpień do urzędów, spotkań z instytucjami, konsultacji albo kolejnego monitoringu sprawdzającego, czy wprowadzono zapowiadane zmiany.
Stanowiska
W stanowiskach przedstawiamy ocenę przepisów, projektowanych zmian, decyzji instytucji oraz problemów wymagających reakcji władz publicznych. Formułujemy postulaty, uzasadniamy potrzebę zmian i wskazujemy konsekwencje utrzymywania rozwiązań, które pomijają osoby głuchoniewidome lub inne osoby z niepełnosprawnościami.
Od rozpoznania problemu do działania
Działania rzecznicze rozpoczynają się najczęściej od konkretnego doświadczenia, zgłoszenia albo problemu zauważonego podczas korzystania z usługi. Sprawdzamy, czy jest to jednostkowa sytuacja, czy skutek szerszego rozwiązania organizacyjnego, technicznego lub prawnego.
Następnie zbieramy informacje, analizujemy problem i określamy, która instytucja odpowiada za jego rozwiązanie. W zależności od sprawy przygotowujemy raport, stanowisko, pismo, rekomendacje albo uwagi do projektowanych przepisów.
Publikacja dokumentu nie kończy naszych działań. Przekazujemy materiały właściwym instytucjom, uczestniczymy w spotkaniach i konsultacjach, odpowiadamy na argumenty urzędów oraz wracamy do spraw, w których nie wprowadzono potrzebnych zmian.
Dlaczego publikujemy dokumenty
Publiczne udostępnianie raportów i stanowisk pozwala prześledzić, jakie problemy podejmuje Fundacja Transgresja, jakie argumenty przedstawia oraz do których instytucji kieruje swoje postulaty.
Dokumenty mogą być również wykorzystywane przez osoby głuchoniewidome, inne osoby z niepełnosprawnościami, organizacje społeczne, instytucje publiczne, badaczy i osoby zajmujące się dostępnością. Zebrane doświadczenia, przykłady i rekomendacje nie powinny pozostawać wyłącznie w korespondencji prowadzonej z jednym urzędem.
Zależy nam, aby doświadczenia osób głuchoniewidomych były traktowane jako źródło wiedzy potrzebnej do tworzenia prawa, usług i infrastruktury publicznej. Osoby, których dotyczą podejmowane decyzje, powinny mieć rzeczywisty wpływ na ich kształt.